ವಾರ್ಲಿ ಕಲೆ – ಜನಜಾತಿಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಮತ್ತು ಪ್ರಕೃತಿಯ ಪ್ರತಿಬಿಂಬ

ಪರಿಚಯ :

ವಾರ್ಲಿ ಕಲೆ ಭಾರತವು ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಮತ್ತು ಕಲೆಗಳ ಭಂಡಾರ. ಹಳ್ಳಿಯಿಂದ ನಗರವರೆಗಿನ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಭಾಗದಲ್ಲಿಯೂ ಒಂದೊಂದು ವಿಶಿಷ್ಟತೆಯ ಕಲಾ ಶೈಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಅಂತಹ ಜನಜಾತಿಯ ಕಲೆಯಲ್ಲಿ (Warli Art) ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದಿದೆ. ಈ ಕಲೆ ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದ ಪಶ್ಚಿಮ ಭಾಗದ ವಾರ್ಲಿ ಜನಜಾತಿಯವರಿಂದ ಉಗಮಗೊಂಡಿದ್ದು, ಶತಮಾನಗಳಿಂದಲೂ ಸಂಪ್ರದಾಯದ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಉಳಿದು ಬಂದಿದೆ. ಇಂದು ಇದು ಕೇವಲ ಭಾರತದಲ್ಲೇ ಅಲ್ಲ, ಜಗತ್ತಿನಾದ್ಯಂತ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿದೆ.

ವಾರ್ಲಿ ಕಲೆಯ ಮೂಲ :

ಈ ಜನಾಂಗವು ಸಹ್ಯಾದ್ರಿ ಪರ್ವತಮಾಲೆಯ ಪಲ್ಘರ್, ಥಾಣೆ, ನಾಸಿಕ್ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸವಾಗಿದ್ದ ಜನಜಾತಿ ಸಮುದಾಯ. ಇವರ ಜೀವನ ಶೈಲಿ ಸರಳವಾದದ್ದಾಗಿದ್ದರೂ, ಪ್ರಕೃತಿಯೊಂದಿಗೆ ಬೆಸೆದುಕೊಂಡಿತ್ತು. ತಮ್ಮ ಜೀವನ ಕ್ರಮ, ಕೃಷಿ, ಮದುವೆ, ಹಬ್ಬಗಳು ಮತ್ತು ದೈನಂದಿನ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳನ್ನು ಇವರು ಗೋಡೆಗಳ ಮೇಲೆ ಚಿತ್ರಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಇದೇ ಈ ಕಲೆಯ ಪ್ರಾರಂಭ. ಕ್ರಿಸ್ತಪೂರ್ವ 2500ರ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಈ ಕಲೆ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿತ್ತು ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಸಾಕ್ಷ್ಯಗಳಿವೆ.

ಚಿತ್ರಣದ ವಿಶೇಷತೆ ವಾರ್ಲಿ ಕಲೆಯ ವಿಶೇಷತೆ ಅದರ ಸರಳ ಜ್ಯಾಮಿತೀಯ ಆಕೃತಿಗಳು. :

ವೃತ್ತ (Circle) : ಸೂರ್ಯ ಮತ್ತು ಚಂದ್ರನ ಪ್ರತೀಕ.

ತ್ರಿಭುಜ (Triangle) : ಪರ್ವತ, ಮರ ಮತ್ತು ಶಕ್ತಿಯ ಪ್ರತೀಕ.

ಚೌಕ (Square) : ಪವಿತ್ರ ಸ್ಥಳ, ದೇವರ ಆವರಣವನ್ನು ಸೂಚಿಸುವುದು.

ಇವರು ಅಕ್ಕಿಯಿಂದ ತಯಾರಿಸಿದ ಬಿಳಿ ಬಣ್ಣವನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಈ ಬಣ್ಣವನ್ನು ಮಣ್ಣಿನ ಗೋಡೆಗಳ ಮೇಲೆ ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಬಿಡಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಮಣ್ಣಿನ ಕೆಂಪು ಹಿನ್ನಲೆಯಲ್ಲಿ ಬಿಳಿ ಬಣ್ಣದ ಚಿತ್ರಣಗಳು ಅತ್ಯಂತ ಆಕರ್ಷಕವಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತವೆ.

ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣುವ ವಿಷಯಗಳು :

ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಕಂಡುಬರುವ ಅಂಶಗಳು:

ಕೃಷಿ ಕಾರ್ಯ : ಹೊಲದಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿರುವ ರೈತರು.

ನೃತ್ಯ : ಸಾಮೂಹಿಕವಾಗಿ ಕೈ ಹಿಡಿದು ವೃತ್ತದಲ್ಲಿ ನೃತ್ಯ ಮಾಡುವ ಜನ.

ಹಬ್ಬಗಳು : ಹಾರ್ವೆಸ್ಟ್ ಫೆಸ್ಟಿವಲ್, ಮದುವೆ, ಧಾರ್ಮಿಕ ಆಚರಣೆ.

ಪ್ರಕೃತಿ : ಸೂರ್ಯ, ಚಂದ್ರ, ನಕ್ಷತ್ರಗಳು, ಮರಗಳು, ಹಕ್ಕಿಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರಾಣಿಗಳು.

ದೈನಂದಿನ ಜೀವನ : ಮೀನುಗಾರಿಕೆ, ಬೇಟೆ, ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವ ದೃಶ್ಯಗಳು.

ಈ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಮುಖದ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯವಿಲ್ಲ. ಎಲ್ಲ ಮಾನವರೂ ಒಂದೇ ರೀತಿಯ ಆಕೃತಿಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇದರ ಮೂಲಕ ಈ ಕಲೆ ಸಮತೆಯ ಸಂದೇಶವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ.

ಸಂದೇಶ ಮತ್ತು ಅರ್ಥ :

ಈ ಕಲೆಯ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಚಿತ್ರಣವು ಆಳವಾದ ಅರ್ಥವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.

ವೃತ್ತ : ಜೀವನ ಶಾಶ್ವತ ಚಕ್ರ.

ತ್ರಿಭುಜ : ಶಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಸಮತೋಲನ.

ಚೌಕ : ಪವಿತ್ರತೆ ಮತ್ತು ದೇವರ ಸಾನ್ನಿಧ್ಯ.

ಇದರಿಂದ ಈ ಕಲೆ ಕೇವಲ ಅಲಂಕಾರಿಕವಲ್ಲ, ಬದಲಾಗಿ ಅದು ಜೀವನದ ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರವನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತದೆ.

ಇಂದಿನ ವಾರ್ಲಿ ಕಲೆ :

ಹಿಂದಿನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಇದು ಕೇವಲ ಹಳ್ಳಿಗಳ ಗೋಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಸೀಮಿತವಾಗಿದ್ದರೂ, ಇಂದಿನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ವಾರ್ಲಿ ಕಲೆ ಹೊಸ ರೂಪ ಪಡೆದುಕೊಂಡಿದೆ. ಈಗ ಇದು –

• ಕ್ಯಾನ್ವಾಸ್ ಮತ್ತು ಕಾಗದಗಳಲ್ಲಿ
• ಕುರ್ತಾ, ಚುನ್ನಿ, ಚೀಲ, ಆಭರಣಗಳಲ್ಲಿ
• ಮಡಕೆ, ತಟ್ಟೆ, ಇಂಟೀರಿಯರ್ ಡಿಸೈನ್ಗಳಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ
• ಆಧುನಿಕ ವಾಲ್ ಆರ್ಟ್ ಮತ್ತು ಡಿಜಿಟಲ್ ಆರ್ಟ್ ರೂಪದಲ್ಲಿಯೂ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದೆ.

ವಿಶ್ವದ ಕಲಾ ಪ್ರಿಯರು ಇಂದು ವಾರ್ಲಿ ಕಲೆಯನ್ನು ಮೆಚ್ಚಿ ತಮ್ಮ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಅಲಂಕಾರವಾಗಿ ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಇದರಿಂದ ವಾರ್ಲಿ ಜನಜಾತಿಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ವಿಶ್ವ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಪ್ರಚಾರ ಪಡೆದುಕೊಂಡಿದೆ.

ವಾರ್ಲಿ ಕಲೆಯ ಸಂರಕ್ಷಣೆ :

ಆದರೆ ಜಾಗತಿಕವಾಗಿ ಜನಪ್ರಿಯವಾದರೂ, ಇದರ ಮೂಲ ಜನಜಾತಿಯ ಕಲಾವಿದರು ಇನ್ನೂ ಆರ್ಥಿಕವಾಗಿ ಹಿಂದುಳಿದವರೇ ಆಗಿದ್ದಾರೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಸರ್ಕಾರ ಮತ್ತು ಖಾಸಗಿ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಇವರಿಗೆ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹ ನೀಡುವುದು ಅಗತ್ಯ. ಶಾಲಾ-ಕಾಲೇಜುಗಳಲ್ಲಿ ವಾರ್ಲಿ ಕಲೆಯನ್ನು ಪಾಠ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಿ ಯುವ ಪೀಳಿಗೆಗೆ ಪರಿಚಯಿಸುವುದು ಅಗತ್ಯ.

ಸಾರಾಂಶ :

ವಾರ್ಲಿ ಕಲೆ ಭಾರತದ ಹಳ್ಳಿ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಪ್ರತಿಬಿಂಬ. ಇದು ಪ್ರಕೃತಿ, ಜೀವನ, ಸಮಾನತೆ ಮತ್ತು ಸಂತೋಷವನ್ನು ಕಲಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಚಿತ್ರಿಸುತ್ತದೆ. ಸರಳವಾಗಿದ್ದರೂ ಆಳವಾದ ಅರ್ಥವನ್ನು ಹೊತ್ತಿರುವ ಈ ಕಲೆ ಭಾರತೀಯ ಪರಂಪರೆಯ ಒಂದು ಅಮೂಲ್ಯ ಸಂಪತ್ತು. ವಾರ್ಲಿ ಜನಜಾತಿಯವರ ಸೃಜನಶೀಲತೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಕೃತಿಪ್ರೇಮವನ್ನು ವಿಶ್ವದ ಮುಂದೆ ತಂದುಕೊಟ್ಟಿರುವ ಈ ಕಲೆಯನ್ನು ಉಳಿಸಿ ಬೆಳೆಸುವುದು ನಮ್ಮ ಕರ್ತವ್ಯ.

ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಾಹಿತಿಗಾಗಿ ಸಂಪರ್ಕಿಸಿ :

https://en.wikipedia.org/wiki/Warli_painting